چشم سوم

بیاییم با عمق دید بیشتری به مسئله رمضان از دیدگاه دینی خودمان بپردازیم.

درباره رمضان، فواید و کارکرد آن، سخنهای بسیاری رفته و بعضی از آنها توضیح واضحات است. قصد ندارم حرفهای تکراری بازگو کنم . برای همین چند حوزه را مشخص می کنم و سعی می کنم از دید بالاتری به این مسائل نگاه کنیم، مخصوصا اینکه خوانندگان این بلاگ  همه از چشم سوم فعالی برخوردار هستند.

 فلسفه وجود رمضان چیست؟ رمضان چه فرق اساسی با دیگر ماهها دارد؟  مقایسه آن در سایر ملل و در نهایت  توشه ما از ماه مبارک رمضان چه باید باشد؟

فلسفه وجود رمضان چیست : در این باره سخنهای پر مغز و جامعی بیان شده است اما چه خوب است از جهات دیگری هم  به این ماه نگاه کنیم. به زندگی یک درخت نگاه کنید. هر روز زیر آفتاب و باران و برف می ایستد. روزی اش را خدای متعال از آسمان فرو می ریزد و همه حیاتش در دست ذات متعالی اوست. هیچ گاه کسی شنیده که درختی شکایتی کند و سال بعد میوه ندهد؟ خیر. درختان مانند سایر اجزاء طبیعت و کائنات در کار خود صادق هستند و مطیع  امر پروردگار جهانیان. حال رمضان را در نگر بگیرید. برای یک ماه خداوند به انسان گوشزد می کند که می توانستیم تو را  به شیوه ای بیافرینیم که در ساعات و وقتهای مقرر روزی بخوری. و چه جای گله و شکایت برای تو بود؟ جزاینکه برای همین  نعمت هم باز باید شاکر می بودیم. در رمضان زندگی نباتی را تجربه می  کنیم، تا جزئی از  طبیعت و کائنات شویم. معنی و مفهوم هدف آفرینش را درک  کنیم.  آن معنی بلند چیزی جز"اطاعت از الله" نیست. نگاهی به قرآن بیاندازید.  آیات در کلیتی که دیده می شوند، دائما بر اطاعت از خدا تاکید دارند. چقدر سخن گفتن خدا با فرشتگان زیباست وقتی فرشتگان می گویند چرا انسان را آفریدی؟ و خدای متعال به آنها اسماء حسنی را به ایشان القا می کند و بعد می گوید چه می دانید ؟ عرض می کنند: خدایا ما چیزی جز آنچه تو به ما گفتی نمی دانیم و علمی نداریم. و بعد خدا رو به انسان می کند و انسان اسمای الهی را "تفسیر" می کند. این روح عالیه ای که خداوند به انسان داده تا صفات و اسما الهی را به منسه ظهور برسانیم و اینکار جز با اطاعت انجام پذیر نخواهد بود. در اوایل سوره بقره خداوند داستان  قوم بنی اسرائیل را می گوید که چطور بهانه می گرفتند. چطور خواستار کتابی شدند و هنگامی که موسی 40 شبانه روز رفت تا عبادت کند و آماده دریافت وحی منزل گردد، اینان گوساله پرست شدند. قرآن ذکر می کند چطور عالمان نصرانی و یهودی سخنان خود را جای سخنان خدای متعال قرار دادند و چطور لباس کفر بر جامه ظاهر دین کشیدند. جای اطاعت و عبادت، به مستحباتی روی آوردند که نه در دنیا آنها را کارساز خواهد بود و نه در آخرت. خدای متعال می فرماید اینها از کتابهایشان هیچ ثمری نبردند و شکر نعمتش بجای نیاوردند. می فرماید ابراهیم را به بلایا گرفتار کردیم و او فقط برای اطاعت ما صبر کرد و جز به فرمان ما کاری نکرد. و این دین حنیف ابراهیم است که وقتی محمد (ص) آمد گفت : دین ما، دین وسط و تعادل است، و دین ما دین ابراهیمی است. این حرفها زده شد تا قدر نعمت قرآن دانسته شود و عمل به دستورات خدای یکتا تنها دستور زندگی مسلمانان قرار گیرد. رمضان، ماهی است در برگیرنده تمام این معنا. مانند یک ایستگاه پمپ بنزین است، که ماشین  فکر انسان به آن می رسد و دوباره سوخت گیری می کند. دوباره برای اطاعت در طول سال آماده می شود. نزول قرآن در ماه مبارک رمضان هم برای همین است. که قرآن خدای نکرده از اصل زندگی ما دور نگردد. عمل به فرامین قرآن، درک منطق والای قرآن و قدم نهادن در راهی که آیات به ما نشان داده. نه اینکه در طول سال قرآن روی تاقچه هایمان باشد. شب قدر قرآن را به چشمانمان می کشیم و می گوییم بار الهی قدر دان این نعمت بزرگ تو هستیم و ثمرات این نعمت را بر ما، در امر طاعت و اطاعت از خودت بیشتر بگردان.

رمضان چه فرق اساسی با بقیه ماهها دارد : غیر از مسائلی از قبیل در قل و زنجیر بودن شیطان و ماه مهمانی خدا ثواب های این ماه عظیم که حقیقتا فرصتی است برای اهل دل، که به اسماء حسنی بپردازند و رشد کنند، چه فرق دیگری با ماههای سال دارد؟ ماهی که در آن لب بر طعام می بندیم و نشان می دهیم امر، امر مالک آسمان ها و زمین و جانهاست، فی نفسه دارای مزایایی است. وقتی وارد گود اطاعت می شویم، و هدف اصلی خلقت را پی می گیریم، درهای حکمتی به سوی ما باز می شود، چشم سوممان بیدار می گردد، که تا قبل از این نبوده. دقایق این ماه فرصتی است برای فعال شدن چشم سوم. چشم حیات و چشم  بقا. این فرصتها بدست عامل زمان در حال نابودی است. و باید قدر دقایق را دانست. این معنی بسیار بالاست که  آشکارا دست به اطاعت از خدا می زنیم. گویی تمرینی است برای آخرت. در اینجا دلم می خواهد فریاد بزنم " یا ایها المسلمون‌" در چه جای زیبایی ایستاده ایم. همگی سر بر آستانش گذاشته ایم. یک تمرین از بقا در کنار قدرت مطلق کونین. "و ما ادریک لیله القدر" این درک را دریابید. این لیله القدر از روز اول رمضان شروع می شود و در شب  نزول قرآن به اوج می رسد. نمایش اطاعت. بیاد آرید روزی که آدم و حوا در بهشت در اطاعت خدا بودند و روزی می خوردند و فهم معانی داشتند. در هر ماه رمضان به این درک اگر دست نیابیم، اگر وارد بهشتی نشویم که آدم و حوا بودند فرق اساسی این ماه با ماههای دیگر را در نیافته ایم. خداوند متعال بخاطر یک اطاعت نکردن ما را به اینجا آورده است و پرده های دنیا چنان ما را محصور کرد که عده ای از ما عصیان کردن و کافر شدند و عده ای راه اطاعت در پیش گرفتند و ابراهیم و محمد و عیسی و موسی ونوح  (صل الله علیهم اجمعین) شدند. شدند محمد مصطفی که آدم در خواب  هم نمی دید مقام فرزندش به جایی برسد که از جبرئیل بالاتر رود  و به مرز تاریکی و روشنی، به مرزی ادراک، به کتاب یقین برسد. دوستان  و گرامیان این فرصت هنوز برای ما باز و محقق است.  از خطرات و بلایا نترسید که همه به امر اوست و دل به او بسپارید و در دریای حوادث شنا کنید تا درک معانی حسنی داشته باشیم. در این ماه درختانی را که خدا گفته نزدیک نشویم، بهتر می شناسیم و تمرین می کنیم تا یکسال بر این اطاعت مداومت کنیم. این ماه نزول قرآن در آن بوده. بی شک بزرگترین نعمت خدا به بنده اش. مبادا و دور از ما که در مستحبات و نوافل بمانیم و از قرآن  غافل شویم که خدا هیچ قولی به هیچ گروهی نداده و اگر شکر نعمت بجای نیاوریم از دست خواهیم داد. در دینمان راسخ باشیم. درستکار باشیم. این جمله معروف را آویزه گوش کنیم " بهشت را به بها بدهند و نه به بهانه".  همانا بهشت عمل به قرآن و تقوی است. فرق این ماه این است که سعادت نزول قرآن و درک دنیا  از این نعمت در آن قرار گرفته. اگر داریم که ثواب خواندن قرآن در این ماه چندین برابر است، ای دوست، این ثواب یعنی بهتر فهمیدن قرآن، بهتر عمل کردن آن و بیشتر مطیع بودن.  در این ماه چون لب از طعام بسته ایم و دغدغه های هوی و هوس نداریم،  و در  رحمت خدا باز است  درک ما از آیات بیشتر می شود. آنقدر قرآن و مفاهیمش را بخوانید تا وقتی در این ماه می خوابید، فکرتان قرآنی  باشد و خوابتان عین ثواب.

آیا ملت های دیگر هم ماهی برای روزه گرفتن دارند: بله. همانطور که قرآن هم می گوید بر کسانی قبل از ماهم واجب شده بود. بر یهودیان ، بر عیسویان بر پیامبران. اما صیام و روزه ما تفاوت هایی دارد. برای آنها در ماهی که روزه می داشتنند، درک دیگری از هستی و خدا بود. برای ما درکی استوار بر آیات شریفه وسیره نبوی. این ماه برای ما ماه قرآن است و ماه اطاعت که هیچ  کدام بر دیگری مقدم نیست و هر دو عین هم هستند.. در سایر ملل روزه گرفتن نوعی عهد با خدا، نذر، و یا اجرای دستور خداست. اما همه معانی در آن نبوده. صرفا یک طعام نخوردن بوده و بی شک موجب رحمت الهی نیز می شده. اما در اسلام، روزه گرفتن، با نماز  خواندن صحیح است. روزه گرفتن با صداقت اجین است. روزه با تمامی اصول فطرت سازگار می شود و یک روز  روزه داری، گشنگی و تشنگی نیست که چون خدا فرمان داده اجرا شود. بلکه عهد و میثاقی است که تمامی فرامین خدا را رعایت کنیم و به این انسان فراموش کار یادآوری کنیم در طول سال  روزه دار باش و از اینکه خدای متعال این اجازه را داده که از شهوات و نفسانیات و غذاها در هر وقت از شبانه روز استفاده کنی، شاکر باشی.

توشه ما از ماه مبارک رمضان چیست :این را در بین حرفهایم در بالا گفتم اما برای نتیجه گیری عرض  می  کنم اول اطاعت. اطاعت جامع و کامل از فرامین خدا. بازگشت به بهشت جدمان آدم و عرض توبه به خاطر نزدیک شدن به آن درخت (نه به حضور بلکه به درک از مفاهیم). عالم شدن به اسماء حق و تفسیر آنها. اینکه بدانیم این اسما فقط اسمهای دانسته ما نیستند. اسامی هستند که در چشم سوم ما معروفند و ما غافل از حکمت پنهان خویش هستیم. شکر نعمت قرآن، و عمل به قرآن. فهم قرآن. و اجرای واجبات و اصل دانستن آنها و در کنار آن مستحبات.

***

پروردگارا، در این ماه عزیز، دلهای همه ما را به قرآن نزدیک بفرما. نکند به راه قوم عیسی و موسی برویم. نکند چون پیامبرمان نیست، امام زمانمان در غیبت است از اصول مغفول بمانیم. خدایا این ماه معانی گسترده است و روح ما هنوز بزرگ نیست. عرض می داریم " رب الشرح لی صدری" و سینه فراخ می خواهیم تا  درک کنیم این شبها و جزو درک کنندگان "ما ادریک لیله القدر" باشیم. پروردگارا  در آن هبوط ، از عالم معنا به عالم اجسام، درگیر رنگ ها شده ایم، فراموش می کنیم مرگ شتابان به سویمان می اید تا باز به معانی برگردیم. الهنا و ربنا ما را تنها مگذار و دستمان را بگیر.

پروردگارا بر ما صبر ببار و پایمان را در دینمان استوار گردان و بر کافران و هواها پیروزمان گردان.

پروردگارا، ای رحمن و ای رحمت واسعه قلوب ما را مملو ازعشق جمالت، پرتو جلالت بگردان تا مبادا جزو کسانی باشیم که از اطاعت تو سر باز زنیم. ای  خدا، به قیامت اعتقاد داریم، به آخرت و روز حساب. با تک تک  سلولهای بدنمان می دانیم که رفتنی هستیم. می دانیم که در مقابلت سر افکنده ایم. روحمان را متعالی کن تا با توشه مناسب به درگاهت در آییم و باقی عمر بی نهایتمان را تماما در راه تو، در راه عبادت تو، و در راه اطاعت تو بگذرانیم.

التماس دعا